warnsveld zutphen lochem ruurlo hengelo zelhem laren barchem borculo diepenheim groenlo eibergen doetinchem eefde gorsel epse deventer bathmen schalkhaar doesburg baak steenderen

stemmen - het klavier piano's en vleugels

  

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

piano > piano techniek











Het 'hoe en waarom' van pianostemmen.


Wetenschappelijk is komen vast te staan dat er nog nooit een piano is gemaakt die langer dan 24 uur zuiver bleef, tenzij deze in een laboratorium onder een constante temperatuur en luchtvochtigheid werd geplaatst.
Als een piano wordt verwaarloosd en de toon zakt door uitdroging (verwarming) en daarna weer stijgt door uitzetting (vocht), dan blijkt toch na een aantal jaren dat de piano in toonhoogte veel te laag staat. Het zakken van de toon wint het van het omhoog gaan. Het is dus niet evenredig.
Wat een pianoverkoper ook zegt,  hoe goed en mooi de piano ook is gemaakt en hoe hoog de prijs ook is, er is nooit een piano gemaakt die maand na maand goed blijft voor wat betreft de stemming.
   
 
Om te begrijpen waarom piano's ontstemmen  is het nodig te weten dat het hele (piano/vleugel) instrument onder een schommelende spanning staat. Op iedere snaar staat een trek spanning van ongeveer 75 kilogram, zodat het giet(ijzeren) raam samen met het houten rast een spanning moet verdragen van ruim 17.000 kilogram.
Deze spanning is niet stabiel, omdat de stalen snaren elastisch zijn.De zangbodem is een dunne plaat van ongeveer  8 mm tot 10 mm dik. Als de zangbodem is geconstrueerd werkt deze als een  elastische veer. Hoe groter de elasticiteit, hoe aangenamer de toon (klank)  van het instrument.
Het vervelende is dat deze constructie zeer gevoelig is  voor alle veranderingen van het klimaat. In de zomertijd is er teveel vocht in de lucht.  Hout zet uit onder deze omstandigheden en er is geen enkele soort lak die het uitzetten van de houten zangbodem tegen kan gaan.
In de winter, als het koud is en nogal eens vriest  en de verwarming brandt, wordt de lucht in de kamerwaar het instrument staat  steeds droger  en trekt het vocht weg uit de zangbodem,  dus krimpt deze. Zelfs daar waar het klimaat een zeer klein  verschil vertoont gaat het proces door. Iedere verandering op de barometer, hoe klein ook heeft zijn effect.
De zangbodem van de piano is altijd langzaam aan het werken.

Als de piano wordt verwaarloosd en niet minstens vier keer per jaar wordt gestemd, zal deze niet op toon blijven (a=440hrz). Voor een leek lijken vier stemmingen per jaar genoeg, doch de pianostemmer zou, als hij er de tijd voor zou hebben, zijn eigen piano minstens iedere maand willen stemmen omdat zijn oren hem dat vertellen. Een piano is een knap staaltje van vakmanschap. Met te weinig stembeurten per jaar wordt dit vakmanschap helaas teniet gedaan.

Overgenomen uit "het klavier"
Magazine van personeel werkzaam in het muziekinstrumenten bedrijf. November 1992


Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu